Carmelo Bene

De filmcarrière van Carmelo Bene (1937 - 2002) duurde van 1968 tot 1973, zes jaar uit een lange periode in het theater die hem een van de meest gevierde figuren van de Italiaanse avant-garde in de tweede helft van de 20e eeuw maakte. Hij verwierf eerst bekendheid met een controversiële productie van Camus' Caligula in Rome in 1959. Latere producties behielden dit gevoel van notoriteit, en Bene (net als Pasolini) kreeg al snel een politieregister. Hij betreurde echter de controverse, omdat dit een publiek aantrok dat op zoek was naar schokken en prikkeling, terwijl hij zelf meer bezig was met het heruitvinden van het vocabulaire van het theater: decors, gebaren, teksten. Zijn overstap naar film breidde die zoektocht uit. Zijn films zijn lastig samen te vatten; hoewel vaak gebaseerd op narratieve bronnen, gebruikt Bene deze tegen zichzelf en als springplank voor zijn kritiek op de verstikkende valkuilen van representatie en interpretatie. Ze zijn wild inventief en visueel pakkend op vele niveaus: de acteerstijlen, excentrieke bewegingen en grimassen; de decors, kostuums en make-up; de montage; en het cameragebruik, met statische shots afgewisseld door handmatig werk, extreme close-ups en barok gebruik van zooms, dollies, kranen en overdreven hoeken. Een constante is de satire op heteroseksualiteit, waarbij communicatie tussen de seksen steeds mislukt. Zijn werk ondergraaft masculiene pretenties: mannelijke personages zijn vaak hulpeloos en hysterisch, vrouwelijke zijn afwisselend roofzuchtig, afstandelijk en onkenbaar. Deze satire is slechts het zichtbaarste deel van zijn revolte tegen conventie. Alledaagse handelingen worden hopeloos gecompliceerd of eindeloos onderbroken. Personages staren vaak verwonderd buiten het scherm of in spiegels, alsof ook zij de betekenis niet begrijpen. Identiteit en handelingsvermogen lijken opgeschort, wat overblijft is een grandioos spektakel van muziek, brabbelende tekst en overdadige beelden.