Ismail Kadare

Ismail Kadare (ook wel Ismaïl Kadaré in het Frans; geboren 28 januari 1936) is een Albanese romanschrijver, dichter, essayist, scenarioschrijver en toneelschrijver. Hij is een vooraanstaande internationale literaire figuur en intellectueel. Hij richtte zich op poëzie tot de publicatie van zijn eerste roman, De generaal van het dode leger, die hem internationaal beroemd maakte. In 1992 ontving hij de Prix mondial Cino Del Duca; in 1998 de Herderprijs; in 2005 de inaugurele Man Booker International Prize; in 2009 de Prins van Asturiëprijs voor de Kunsten; en in 2015 de Jeruzalemprijs. Hij kreeg de Park Kyong-ni-prijs in 2019 en de Neustadt Internationale Prijs voor Literatuur in 2020. In 1996 werd hij buitenlands lid van de Académie des Sciences Morales et Politiques in Frankrijk, en in 2016 ontving hij het commandeurschap van het Legioen van Eer. Hij is vijftien keer genomineerd voor de Nobelprijs voor Literatuur. Sinds de jaren negentig hebben beide grote politieke partijen in Albanië hem gevraagd om een consensuskandidaat voor het presidentschap te worden, maar hij heeft dat afgeslagen. Zijn nominerende jurylid voor de Neustadt-prijs schreef: 'Kadare is de opvolger van Franz Kafka. Niemand sinds Kafka is zo hypnotiserend diep ingegaan op het infernale mechanisme van totalitaire macht en de impact ervan op de menselijke ziel.' Zijn werk wordt ook vergeleken met dat van Nikolaj Gogol, George Orwell, Gabriel García Márquez, Milan Kundera en Balzac. In de tijd dat hij in Albanië leefde onder strenge censuur, bedacht Kadare slimme strategieën om communistische censoren te omzeilen die drie van zijn boeken hadden verboden, waarbij hij gebruikmaakte van middelen als parabel, mythe, fabel, volksverhaal, allegorie en legende, doorspekt met dubbelzinnigheden, toespelingen, insinuaties, satire en gecodeerde boodschappen. In 1990 week hij uit naar Parijs om te ontsnappen aan het communistische regime en zijn Sigurimi-geheime politie. Zijn werken zijn in 45 talen gepubliceerd. The New York Times schreef dat hij een nationale figuur in Albanië was, qua populariteit wellicht vergelijkbaar met Mark Twain in de Verenigde Staten, en dat 'er nauwelijks een Albanees huishouden is zonder een boek van Kadare.' Kadare wordt door sommigen beschouwd als een van de grootste schrijvers en intellectuelen van de 20e en 21e eeuw, en als een universele stem tegen totalitarisme. Hij is de echtgenoot van auteur Helena Kadare en de vader van VN-ambassadeur en vicevoorzitter van de Algemene Vergadering van de VN, Besiana Kadare. Ismail Kadare werd geboren in het Koninkrijk Albanië tijdens de regering van koning Zog I, in Gjirokastër, een historische Ottomaanse vestingstad met hoge stenen huizen in Zuid-Albanië, op een tiental mijlen van de grens met Griekenland. Hij woonde er in een kronkelige, smalle straat die bekendstaat als 'Lunatics' Lane'. Zijn ouders waren Halit Kadare, een postbeambte, en Hatixhe Dobi, een huisvrouw, die in 1933 trouwden toen zijn moeder 17 was. Aan moederskant was zijn overgrootvader een Bejtexhi van de Bektashi-orde, bekend als Hoxhë Dobi. Hoewel hij in een moslimfamilie werd geboren, was Kadare zelf een atheïst.