Joeri Illjenko (18 juli 1936 – 15 juni 2010) was een Oekraïens filmregisseur en scenarioschrijver. Tussen 1965 en 2002 regisseerde hij twaalf films. Zijn film 'The White Bird Marked with Black' uit 1970 won de Gouden Prijs op het 7e Internationale Filmfestival van Moskou. Illjenko was een van de invloedrijkste filmmakers van Oekraïne. Zijn films werden in de Sovjet-Unie verboden vanwege vermeend anti-Sovjet-symboliek. Pas de laatste jaren zijn zijn films opnieuw uitgebracht en toegankelijk voor het publiek. Illjenko werd geboren in Tsjerkasy in 1936, maar tijdens de Tweede Wereldoorlog werd zijn familie geëvacueerd naar Siberië terwijl zijn vader in het Rode Leger diende. Hij studeerde af aan de middelbare school in Moskou en het Gerasimov-instituut voor Cinematografie in 1960. Van 1960 tot 1963 werkte hij als chef-cameraman bij de Jalta Filmstudio. In 1963 begon hij als operator en later als regisseur bij de Dovzjenko Filmstudio's. Zijn films 'Spring for the Thirsty' (1965) en 'Vechir Na Ivan Kupala' (1968) werden door de Sovjetautoriteiten verboden tot 1988. 'The White Bird Marked with Black' won de hoofdprijs op het filmfestival van Moskou, maar werd op het 24e Congres van de Communistische Partij van Oekraïne bestempeld als 'de schadelijkste film ooit gemaakt in Oekraïne, vooral voor jongeren'. Zijn volgende film, 'To dream and to live', werd 42 keer stilgelegd tijdens de productie. Illjenko emigreerde naar Joegoslavië, waar hij 'To live in spite of everything' draaide. Deze film won 'Zilver' op het Pula Film Festival. In de Oekraïense SSR mocht de film niet worden vertoond. Zijn film 'Lisova pisnia. Mavka' (1983) won de FIPRESCI-prijs. In 1987 kreeg hij de titel van Volkskunstenaar van Oekraïne. Hij richtte de onafhankelijke filmstudio Fest-Zemlya op, waar hij de eerste niet-statelijke film in Oekraïne maakte. Zijn film 'Swan Lake: The Zone' (1990) won opnieuw de FIPRESCI-prijs. In 1991 en 1992 was hij voorzitter van de Oekraïense Filmstichting. In 1991 ontving hij de Shevchenko Nationale Prijs. Zijn documentaire over Serhij Parajanov (1994) won 'Gouden Ridder' op het filmfestival Cinema City. In 1996 werd hij lid van de Academie van Kunsten van Oekraïne. Zijn film 'A Prayer for Hetman Mazepa' (2002) werd verboden voor vertoning in Rusland. Illjenko overleed op 15 juni 2010 aan kanker, 74 jaar oud.
